الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

14

تفسير مجمع البيان (فارسى)

اكثر مفسران قرآن معتقدند كه منظور از جملهء اخير اين است كه هر وقت متذكر شدى كه نمازى بر عهده دارى بخوان . خواه در وقت نماز باشى و خواه نباشى . اين مطلب از امام باقر ( ع ) نيز روايت شده است . انس مىگويد : پيامبر خدا فرمود هر كس نمازى را فراموش كرد ، هر وقت بخاطر آورد بخواند كه كفاره‌اى جز اين ندارد پس اين آيه را خواند : « أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي » اين روايت در صحيح مسلم است . إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكادُ أُخْفِيها : قيامت بطور حتم فرا مىرسد . ميخواهم هنگام فرا رسيدن آن را از بندگانم مخفى بدارم تا ناگهان فرا برسد . تغلب گويد : بهترين تفسير همين است . فايدهء كتمان ، اين است كه مخوف‌تر و هولناكتر خواهد بود . زيرا مردم وقتى ندانند قيامت چه وقت فرا مىرسد ؟ بيشتر مىترسند . برخى گفته‌اند : يعنى ميخواهم از خودم هم آن را مخفى بدارم . بديهى است كه هر وقت خداوند بگويد : ميخواهم آن را از خودم هم مخفى بدارم ، معلوم است كه براى تو هم نخواهم گفت . عادت عرب اين بود كه هر گاه ميخواستند در كتمان چيزى مبالغه كنند ، مىگفتند : « كتمته حتى من نفسى » و مقصود اين بود كه به احدى نخواهم گفت بدينترتيب خداوند متعال هم حد اكثر مبالغه را در بارهء اخفاى قيامت كرده است . ابو عبيده مىگويد : يعنى نزديك است كه قيامت را بمرحلهء وقوع برسانم . لِتُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما تَسْعى : هدف از وقوع قيامت اين است كه هر كسى پاداش عمل نيك و بد خود را ببيند و از ظالم انتقام مظلوم گرفته شود . فَلا يَصُدَّنَّكَ عَنْها مَنْ لا يُؤْمِنُ بِها وَ اتَّبَعَ هَواهُ فَتَرْدى : كسانى كه بقيامت مؤمن نيستند و به هواى نفس تن داده‌اند ، ترا از نماز يا از ايمان بقيامت يا عبادت و دعوت باز ندارند كه گرفتار هلاكت خواهى شد . اين خطاب اگر چه بموسى است ، اما در حقيقت بهمهء مكلفين است .